บทความที่ 5 ศักยภาพในการสร้างองค์กรของสังคมท้องถิ่นในการพัฒนาชนบท

ศักยภาพในการสร้างองค์กรของสังคมท้องถิ่นในการพัฒนาชนบท

         ความสำคัญของการจัดองค์กรประชาชนท้องถิ่นเพื่อทำงานพัฒนาเป็นที่ยอมรับอย่างกว้างขวางมากขึ้น  ทั้งรัฐบาลและองค์กรพัฒนาเอกชนต่างได้สร้างโครงการหลากหลายที่ต้องการผลักดันให้ประชาชนเข้ามาทำงาน  “ กิจกรรมร่วมกัน” (collective action) แต่อย่างไรก็ตาม จะเห็นได้ว่า หลายโครงการล้มเหลวเมื่อเจ้าหน้าที่จากภายนอกถอนตัวออกจากโครงการ  แสดงให้เห็นว่า  “การสร้างองค์กร”นั้นไม่ใช่สิ่งเดียวกับ “การสร้างระบบที่จะนำไปสู่การสร้างองค์กร”  ซึ่งการสร้างระบบที่จะนำไปสู่การสร้างองค์กรเป็นหัวใจสำคัญที่จะทำให้องค์กรของชนบทนั้นดำรงได้ด้วยตนเองและมีความต่อเนื่องยั่งยืน การพัฒนาศักยภาพขององค์กรท้องถิ่นที่ผ่านมาระบบที่จะสามารถสร้างองค์กรขึ้นมาได้นั้นมีอยู่แล้วในสังคมท้องถิ่น  ซึ่งจะต้องพิจารณาให้เข้าใจถึงศักยภาพของสังคมท้องถิ่นในการสร้างสรรค์และการจัดการองค์กรเพื่อการพัฒนาจึงจำเป็นต้องเน้นในประเด็นสำคัญ คือ

1. ความแตกต่างของศักยภาพในการสร้างองค์กรนั้นขึ้นอยู่กับสภาพของท้องถิ่นแต่ละแห่ง

2. ความแตกต่างของศักยภาพนี้ขึ้นอยู่กับโครงสร้างขององค์กรที่จัดความสัมพันธ์ทางสังคมของประชาชนท้องถิ่น

3. องค์กรบริหารส่วนท้องถิ่น เป็นปัจจัยสำคัญที่กำหนดศักยภาพในการสร้างองค์กรของสังคมท้องถิ่น

         กล่าวได้ว่าในสังคมชนบทนั้น การที่จะอธิบายถึงความสำเร็จหรือความล้มเหลวขององค์กรพัฒนาไม่สามารถที่จะใช้ประเด็นเรื่องโอกาสทางเศรษฐกิจและการมีระเบียบการจัดการอย่างเป็นทางการได้อย่างมีประสิทธิภาพ  ซึ่งหมายความว่าไม่สามารถเน้นเฉพาะองค์กรพัฒนาได้  จึงมุ่งเน้นปัจจัยทางด้านสังคมที่มีพลังเหนี่ยวนำรูปแบบและบทบาทขององค์กรพัฒนา ซึ่งก็คือมุ่งศึกษาสังคมท้องถิ่นที่เป็นฐานให้แก่องค์กรพัฒนา

        ดังนั้น  ศักยภาพในการสร้างองค์กรการจัดตั้งองค์กรเป็นกระบวนการหนึ่งเพื่อที่จะแก้ปัญหา ซึ่งประกอยด้วยสามขั้นตอนด้วยกัน ขั้นตอนแรกได้แก่ การทำให้เกิดการเข้าใจปัญหาร่วมกัน ขั้นที่สองได้แก่ การวางแผนหาวิธีการที่จะแก้ปัญหา ขั้นที่สามได้แก่ การผลักดันวิธีการในการแก้ปัญหาเพื่อประเมินศักยภาพในการสร้างองค์กรของสังคมท้องถิ่นก็ต้องพิจารณาสังคมท้องถิ่นว่าได้ปฏิบัติการกระบวนการนี้

1.  ขั้นตอนของการทำให้เกิดความเข้าใจปัญหาร่วมกันนั้น จะประกอบด้วยการทำงานอีกสองระยะได้แก่ การทำให้ปัญหาชัดเจนเพื่อที่จะแก้ไขได้ด้วยการจัดการขององค์กร และการทำให้ประชาชนท้องถิ่นยอมรับว่าเป็นปัญหาร่วมกัน

2.  ขั้นตอนการวางแผนหาวิธีการที่จะแก้ปัญหา ภารกิจได้แก่ การออกแบบองค์กรและแสดงให้ประชาชนได้เห็นว่าองค์กรจะช่วยแก้ปัญหาได้อย่างไร กลุ่มเป้าหมายขององค์กรจะต้องชี้ให้เห็นอย่างชัดเจนในกระบวนการนี้

3.  การทำงานขั้นต่อไป คือ การผลักดันวิธีการในการแก้ปัญหา ซึ่งสามารถแบ่งออกได้เป็นสามระยะด้วยกัน  คือ เริ่มจากกลุ่มผู้นำจะต้องเสนอแผนงานและหารือร่วมกันจนกว่าจะได้รับความเห็นพ้องต้องกันจากประชาชนท้องถิ่น จากนั้นกลุ่มผู้นำต้องระดมประชาชนเข้าร่วมกับองค์กร และภายหลังจากที่องค์กรได้ตั้งขึ้นแล้ว กลุ่มผู้นำก็จะต้องควบคุมพฤติกรรมของผู้เข้าร่วมเพื่อที่จะนำไปสู่เป้าหมายขององค์กร หากปราศจากการควบคุมที่ดีพอและประชาชนท้องถิ่นมองเห็นว่าจะเกิดความเสี่ยง ประชาชนท้องถิ่นก็จะไม่มั่นใจในการบริหารองค์กรและจะเฉยชาในการเข้าร่วมจนในที่สุดอาจจะถอนตัวออกจากองค์กรกระบวนการดังกล่าวข้างต้นทั้งหมดอาศัยสถาบันท้องถิ่น ยกตัวอย่างเช่น การประชุมชาวบ้านเพื่อที่จะร่วมกันพิจารณาแผนและสร้างความเห็นพ้องต้องกัน ระบบเครือญาติเป็นสิ่งที่ใช้บ่อยที่สุดในนำคนเข้ามาร่วมและควบคุมสมาชิก นอกจากนั้นความสามารถในการจัดการองค์กรแล้ว สิ่งที่สำคัญก็คือทรัพยากรที่เป็นวัตถุในการก่อตั้งองค์กร สรุปแล้วก็คือ ศักยภาพในการสร้างองค์กรของสังคมท้องถิ่น หมายถึงความสามารถที่จะแบกรับกระบวนการการแก้ปัญหาและระดมทรัพยากรที่สำคัญขององค์กร

        ฉะนั้น ในสังคมท้องถิ่นนั้นองค์กรประสานงานลักษณะพหุสังคมนั้นดำรงอยู่ ทั้งที่มีจุดกำเนิดจากภายนอกและจากภายในซึ่งอยู่กันอย่างสลับซับซ้อน การประกอบประสานขององค์กรเหล่านี้ส่งผลทำให้เกิดศักยภาพในการสร้างองค์กรของสังคมท้องถิ่น ดังนั้น ถ้าเราเข้าใจสภาพการประกอบประสานขององค์กรในสังคมท้องถิ่นก็จะทำให้กำหนดรูปแบบที่เหมาะสมขององค์กรพัฒนา วิธีการที่เหมาะสมในการจัดตั้งองค์กร และมองเห็นแนวทางในการปฏิรูประบบการปกครองท้องถิ่นอีกด้วย

บรรณานุกรม

 พิชาย  รัตนดิลก ณ ภูเก็ต. 2552. Organization and Management : องค์การและการบริหารจัดการ.  นนทบุรี;บริษัท ธิงค์ บียอนด์ บุ๊คส์ จำกัด.

อรรถจักร สัตยานุรักษ์. 2553, ระหว่างประวัติศาสตร์กับความทรงจำ: ประวัติศาสตร์ชุมชนท้องถิ่นภาคเหนือ.

อคิน  รพีพัฒน์. (2527). การมีสํวนร่วมของชุมชนในการพัฒนาชนบทในสภาพสังคม

                และวัฒนธรรมไทย. กรุงเทพมหานคร: ศักดิ์โสภาการพิมพ์.

About these ads

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

ติดตาม

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: